Divan-ı Hikmet

Hoca Ahmed Yesevi”nin (?-1166) yazdığı/yazdırdığı “hikmet” adlı şiirleri biraraya getiren Türk tasavvuf edebiyatının bilinen en eski örneklerini içeren kitaba verilen isimdir. Türk edebiyatı tarihinde “Divan-ı Hikmet”in önemi İslâmiyetten sonraki Türk Edebiyatının daha önce yazılan Kutadgu Bilig (Mutlu Kılan Bilgi)’den sonraki bilinen en eski örneklerinden biri ve tasavvufi Türk edebiyatının ilk eseri oluşundan daha fazla Türk dünyasında meydana getirdiği etkilere dayanır. Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilik (Mutlu Kılan Bilgi) adlı eseri ile Türk dil birliğinin diğer önemli yazılı temelini attı.1069-1070 yılarında bu Türkçe eseri tamamlandı.

http://onturk.wordpress.com/2011/04/11/divan-i-hikmet/

12. yüzyıla ait olan  Divan-ı Hikmet önceleri yazma nüshalar şeklinde, daha sonraları ise basma tekniği ile çoğaltılmıştır. Bilindiği kadarıyla son iki yüz yıl içinde onyedi kez Taşkentte, dokuz kez İstanbulda, beş kez Kazanda ve birer kere de Buhara ve Kagan’da matbu olarak yayınlanmıştır. Yakın tarihlerde Türkiye’de “Divan-ı Hikmet’ten Seçmeler” adı ile yetmiş adet hikmetten müteşekkil ve Prof. Dr.Kemal Eraslan tarafından hazırlanan bir eser T.C. Kültür Bakanlığı tarafından iki kez basılmıştır. Dr.Hayati Bice tarafından hazırlanan ve Türkiye Diyanet Vakfı tarafından yayınlanan Divan-ı Hikmet’te ise yüz kırk dört adet “hikmet” yer almaktadır.

Eski Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra ortaya çıkan yeni imkânlar Divan-ı Hikmet’in Türk Cumhuriyetleri’nde yeniden gün ışığına çıkmasını sağlamış ve Özbekistan’da Divan-ı Hikmet’in Kiril harfli iki yeni baskısı yapılmıştır. Kazan baskısı esas alınarak Resul Muhammed Aşurbay-oğlu tarafından hazırlanan ve 1992′de Taşkent’te Kiril harfleri ile neşredilen Divan-ı Hikmet kitabının baskı adedi tam beş yüz bin adettir. Divan-ı Hikmet yine 1992 yılında Türkmenistan’da “Medine’de Muhammed Türkistan’da Hoca Ahmed” adı ile elli bin adet olarak basılmıştır. Son olarak hikmetlerden bir kısmını içeren ve “Akıl Kitabı” adı ile basılan bir yayın da Kazakistan’da 1994 yılında yayınlanmıştır.

Bu kitapların “eski Sovyet” Türk Cumhuriyetlerindeki toplam baskı adedi dikkate alınırsa Türkistandaki -neredeyse- her yüz kişi için bir Divan-ı Hikmet basımı sözkonusu olmaktadır ki bu ülkemiz nüfusuna kıyaslanırsa Türkiye’de altıyüzbin adet basım anlamına gelir.

Özellikleri

Genel olarak dervişlik hakkında övgülerden bu dünyadan şikayetten cennet ve cehennem tasvirlerinden, peygamberin hayatından ve mucizelerinden bahsedilir. Dini ve ahlaki öğütler veren şiirlerede yer vermiştir. Hece ölçüsü olarak 4+3 ve 4+4+4 kullanılmıştır. Bu yapıtın ortaya çıkmasından bir süre sonra; İslamiyet göçebe Türk toplulukları arasında yayılmaya başlamıştır. Hoca Ahmet Yesevi”nin görüşleri anadolu gizemciliğinin (Tasavvuf) temelini oluşturur.

Yunus Emre’nin, Hacı Bektaş Veli’nin, Pir Sultan Abdal’ın, Kaygusuz Abdal’ın düşüncelerinin kaynağı bu yapıttır.

  • Kitapta Allah aşkı Peygamber sevgisi işlenmiştir.
  • Hikmet: Hoş, hayırlı anlamlarına gelir
  • Sade ve yalın bir dil kullanılmıştır.
  • Aruz ve hece ölçüsü kullanılmıştır.
  • Dörtlük ve beyitle yazılmıştır.
  • 144 hikmet ve 1 münacaat”tan oluşur.
  • Eser Karahanlı Türkçesinin hakaniye lehçesiyle yazılmıştir
  • İstifham (soru sorma) ve Tecahul-i Arif (bilmezlikten gelme) sanatları kullanılmıştır.
  • Ahmet Yesevi”nin hikmetlerinin birleşmesiyle oluşmuştur.
  • Ahmet Yesevi hikmetleri Karahanlı Türkçesiyle söylemiştir.
  • Hikmetler dini tasavvufi şiirlerdir.
  • Allah”a yakın olma isteği vardır.
  • Şiirlerde ulusal ögeler (ölçü, nazım biçimi, yarım uyak) ile İslamlıktan gelme yabancı ögeler (din ve tasavvuf konuları, yabancı sözcükler) bir arada kullanılmıştır.
  • Eserin uyaklanışı abcd dddb eeeb şeklindedir.Dördüncü dizelerin birbiriyle uyaklı oluşu hatta zaman zaman aynen tekrarlanışı bu şiirlerin musiki ile okunmak için söylendiğini gösterir.
  • Eser 12.yy”a aittir.
  • Divan-ı Hikmeti Ahmet Yesevi yazmamıştır. Ahmet Yesevinin kurduğu tarikattaki Şaban Durmuş Ahmet Yesevi”nin görüşlerini ve düşüncelerini kitap haline getirmişlerdir

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

Diğer 172 takipçiye katılın

%d blogcu bunu beğendi: